Vještačka inteligencija postaje dio svakodnevnog života, od obrazovanja do radnog mjesta. Ipak, dok mnogi ljudi koriste generativne alate vještačke inteligencije, daleko manje njih ih primjenjuje profesionalno.
Prema podacima Eurostata, 2025. godine, 15% ljudi starosti od 16 do 74 godine koristilo je vještačku inteligenciju za posao. Ali ta glavna brojka prikriva velike razlike između zemalja.
U 33 evropske zemlje, upotreba vještačke inteligencije na radnom mjestu kreće se od samo 1,3% u Mađarskoj do 35,4% u Norveškoj, dok je Švajcarska odmah iza nje sa 34,4%.
“Veći udio Norveške je u potpunosti u skladu sa snažnim digitalnim javnim sektorom, visokim povjerenjem javnosti, snažnim vještinama i zrelim praksama poslodavaca“, rekla je za Euronews profesorka Aleksandra Pžegalinjska sa Univerziteta Kozminski.
Ostale zemlje sa visokim brojem ljudi koji koriste AI uključuju Maltu (29,6%), Dansku (27,2%), Holandiju (26,6%), Estoniju (25,1%) i Finsku (25,1%).
Na drugom kraju skale, manje od jedne od deset osoba koristi vještačku inteligenciju na poslu u zemljama uključujući Rumuniju, Tursku i Italiju.
“Ključna stvar je da usvajanje nije samo stvar entuzijazma: ono slijedi ulaganje u vještine i radne procese, plus upravljanje koje izgrađuje povjerenje i pretvara eksperimentisanje u legitimnu, rutinsku praksu“, rekla je Pžegalinjska.
Zemlje sjeverne i zapadne Evrope prednjače u usvajanju, dok Južna Evropa pokazuje mješovitu sliku. Istočna i Jugoistočna Evropa generalno zaostaju.
Među najvećim ekonomijama EU, Francuska bilježi najveću iskorišćenost radnih mjesta sa 18,4%, a slijedi je Španija (17,9%). Njemačka je nešto iznad prosjeka EU sa 15,8%, dok je Italija znatno niža sa 8%.
Nekoliko manjih ekonomija, uključujući Luksemburg, Kipar, Austriju, Švedsku i Belgiju, takođe izvještavaju o relativno visokoj upotrebi, sa stopama između 20% i 25%.
Važno je napomenuti da brojke odražavaju pojedince koji koriste vještačku inteligenciju na poslu, a ne udio kompanija koje usvajaju tu tehnologiju.
Posmatrajući upotrebu vještačke inteligencije uopšte i za posao, postoji značajan jaz. Ukupna upotreba vještačke inteligencije u EU iznosi 32,7%, dok je upotreba za posao 15,1%. To znači da manje od polovine korisnika vještačke inteligencije, oko 46%, primjenjuje je za posao.
Razlika se značajno razlikuje od zemlje do zemlje.
U Švajcarskoj, Malti, Norveškoj i Holandiji, većina korisnika vještačke inteligencije koristi je i na poslu. Nasuprot tome, zemlje poput Mađarske i Rumunije imaju mnogo niže stope korišćenja vještačke inteligencije na radnom mjestu među korisnicima vještačke inteligencije.
Pžegalinjska je rekla da se ove razlike svode na mješavinu “sposobnosti” i “dozvole”.
Vještine, struktura i kultura na radnom mjestu
Sposobnosti uključuju digitalne vještine, udio poslova zasnovanih na znanju i digitalnu infrastrukturu kao što su širokopojasni internet i pristup oblaku.
Dozvolu, u međuvremenu, oblikuju organizaciona kultura i pravila.
“Tamo gdje poslodavci pružaju odobrene alate, jasne smjernice i obuku, dolazi do bržeg usvajanja jer se zaposleni osjećaju bezbjedno koristeći GenAI i znaju šta je dozvoljeno“, rekla je ona.
Podaci OECD-a pokazuju da individualna upotreba generativne vještačke inteligencije brzo raste, povećavajući se za 68% između 2024. i 2025. godine u zemljama EU za koje su dostupni podaci.
“Preduzeća takođe koriste sve više vještačke inteligencije, a generativna vještačka inteligencija je ključni pokretač ovog porasta“, rekao je Nils Adrijanson, ekonomista-statističar u OECD-u.
On je izjavio da velike firme obično rano usvajaju nove tehnologije i imaju više mogućnosti za implementaciju s obzirom na širinu svojih aktivnosti i resursa.
Uloga ekonomske strukture
Struktura nacionalnih ekonomija takođe igra ulogu.
“Razlike u podacima mogu se objasniti različitim sastavom nacionalnih ekonomija, pri čemu neke zemlje imaju više industrija i sektora u kojima bi generativna vještačka inteligencija mogla lakše da se primijeni, kao što su rad sa znanjem i medijima, IKT, istraživanje i razvoj“, rekao je za Euronews profesor Valerio De Stefano sa Univerziteta Jork u Torontu.
Dodao je da neki radnici možda potcjenjuju koliko se već oslanjaju na vještačku inteligenciju, jer mnoge uobičajeno korišćene alate pokreće ona.
Podaci su prikupljeni 2025. godine, prije novijeg širenja vještačke inteligencije u ekonomiji, što sugeriše da bi stope usvajanja mogle dodatno porasti u bliskoj budućnosti.
Preuzeto sa: www.slobodna-bosna.ba
