[{“img”:”\/img\/vijesti\/2026\/02\/space_x_raketa.jpg”,”full”:”\/img\/vijesti\/2026\/02\/space_x_raketa.jpg”,”caption”:”Foto: epa\/CRISTOBAL HERRERA-ULASHKEVICH”,”bg”:”040404″}]
Pad dijelova SpaceX rakete u februaru 2025. ostavio je vidljiv trag ne samo na tlu Poljske, već i visoko u atmosferi. Naučnici su po prvi put uspjeli direktno povezati pad poznatog svemirskog otpada s onečišćenjem atmosfere metalnim česticama, a nalaz je izazvao zabrinutost u naučnoj zajednici.
Kada je gornji stepen Falcon 9 rakete kompanije SpaceX 19. februara 2025. nekontrolirano ušao u atmosferu i kao vatrena kugla osvijetlio nebo iznad zapadne Evrope, mnogi su to doživjeli kao spektakularni, ali naizgled bezopasni prizor. Dijelovi rakete pali su i na tlo Poljske. No, iza ovog spektakla krila se i nevidljiva posljedica. U gornjim slojevima atmosfere formirao se oblak metalnih čestica koji su naučnici uspjeli detektirati i identificirati, piše austrijski medij Kosmo.at.
Istraživači tvrde da su po prvi put u historiji uspjeli uspostaviti “direktnu vezu između poznatog komada svemirskog otpada koji je pao na Zemlju i zagađenja atmosfere”.
Desetostruki porast litija na 100 kilometara visine
Istraživački tim Leibnizovog instituta za fiziku atmosfere koristio je laserski mjerni sistem poznat kao LIDAR i na visini od oko 100 kilometara zabilježio znatno povećanu koncentraciju litija. Istraživač Robin Wing opisao je nalaz za BBC: “Vidjeli smo vrlo snažan signal – desetostruki porast gustoće litija.” Litij je kao element traga posebno pogodan za ovakva istraživanja jer se u toj atmosferskoj sferi prirodno pojavljuje u izuzetno malim količinama. Jedan jedini Falcon 9 sadrži oko 30 kilograma litija. Studija je objavljena u naučnom časopisu “Communications Earth & Environment”, a portal Space.com ističe da ovakva veza između oblaka zagađenja i pojedinačnog ponovnog ulaska u atmosferu nikada ranije nije dokazana.
Aluminij prijeti ozonskom omotaču
Naučnike posebno zabrinjava aluminij i aluminij-oksid koji nastaje prilikom izgaranja raketa. Ove supstance mogle bi narušiti zaštitni ozonski omotač, ali i utjecati na toplotni bilans atmosfere. Dugoročne posljedice ovog procesa još uvijek nisu dovoljno istražene. Broj satelitskih i raketnih lansiranja stalno raste, a s njim i količina materijala koji se vraća u atmosferu. Evropska svemirska agencija procjenjuje da dnevno više od tri veća komada svemirskog otpada ulazi u Zemljinu atmosferu.
SpaceX se do sada nije oglasio povodom ovih naučnih nalaza.
Preuzeto sa: www.slobodna-bosna.ba
