Nesuglasice su kulminirale krajem 2023. godine, kada je Zalužni u eseju za The Economist rat opisao kao “pozicioni” i zaključio da je došao u “zastoj”. Ta izjava je razbjesnila Zelenskog
Nastao je haos kada su u pitanju predsjednički izbori u Ukrajini. Financial Times je objavio da je Zelenski, pod pritiskom Donalda Trumpa, pristao da se izbori održe do 15. maja. Tada se oglasio i sam predsjednik Ukrajine koji je rekao da informacije nisu tačne i da će izbori biti održani kada to bude bilo sigurnosna situacija.
S obzirom na burnu istoriju izbora u Ukrajini, gde su predsednički kandidati završili otrovani u bolnicama, a eksplozije odjekuju širom zemlje svaki dan, strah od ruske manipulacije i mešanja u izbore ima smisla. U Ukrajini je na snazi vanredno stanje, ali i u tom scenariju izbori su mogući ako ih parlament odobri.
Bilo kako bilo, u kontekstu opozicije i potencijalnog novog lidera Ukrajine, jedno ime zvuči glasnije od svih drugih – Valerij Zalužni. General koji je postao nacionalni heroj braneći Kijev danas je najveći politički rival Volodimira Zelenskog i čovjek kojeg ankete vide kao budućeg predsjednika.
Rođen 1973. godine u porodici sovjetskog oficira, Valery Zaluzhny pripada prvoj generaciji ukrajinskih vojnih komandanata koji su svoje obrazovanje i karijeru gradili isključivo u nezavisnoj Ukrajini. Za razliku od mnogih njegovih kolega koji su odrasli u sovjetskom sistemu, Zalužni je od početka bio fokusiran na zapadne vojne doktrine. Diplomirao je sa pohvalama na vojnim akademijama u Odesi i Kijevu.
MALO PO MALO
360°
Musk je Rusima zatvorio Starlink. Nastao je haos, Ukrajinci su počeli da napadaju!
Njegov uspon bio je metodičan i postepen. Prošao je sve nivoe komandovanja, od rukovođenja mehanizovanom brigadom do ključnih pozicija u operativnim komandama. Ključno iskustvo stekao je nakon 2014. godine, kada je imenovan za zamjenika komandanta u Donbasu, gdje je iz prve ruke vodio borbe protiv ruskih snaga i njihovih opunomoćenika. Kolege ga opisuju kao modernog i ambicioznog, ali u isto vrijeme nepretencioznog komandanta koji je sa svojim vojnicima gradio odnose povjerenja i podsticao ih na inicijativu. Predsjednik Zelenski ga je u julu 2021. imenovao za vrhovnog komandanta Oružanih snaga, što je bio potez koji je iznenadio mnoge, uključujući i samog Zalužnog.
Strateg koji je zaustavio ‘drugu armiju svijeta’
Samo sedam mjeseci kasnije, Zalužni se našao pred najvećim izazovom u modernoj evropskoj istoriji: vođenjem odbrane zemlje od sveopšte ruske invazije. Dok su ruske oklopne kolone napredovale prema Kijevu, a svijet je očekivao da će glavni grad pasti u roku od tri dana, Zalužni je implementirao strategiju koja je promijenila tok rata. Odbacio je ideju o rušenju mostova na Dnjepru kako bi se spriječio proboj na zapadnu obalu gdje se nalazila vlada.
Njegova filozofija decentralizovanog komandovanja, zasnovana na NATO standardima, pokazala se ključnom. Manje, mobilnije ukrajinske jedinice dobile su slobodu da donose odluke na terenu, dajući im ogromnu prednost u odnosu na krutu i centraliziranu rusku vojnu hijerarhiju. Uspešne kontraofanzive u oblasti Harkova i oslobađanje Hersona u jesen 2022. pretvorile su ga u živu legendu. Postao je “čelični general” u narodu, a o njemu su se počele pričati anegdote, poput one da “Zalužni kad uđe u mračnu sobu, ne pali svjetlo, već mrak gasi”.
Pukotine u jedinstvu i pomaku
Njegova ogromna popularnost, koja je u jednom trenutku dostigla popularnost predsjednika Zelenskog, postala je izvor napetosti. Ured predsjednika ga je počeo vidjeti kao potencijalnog političkog rivala. Nesuglasice su kulminirale krajem 2023. godine, kada je Zalužni u eseju za The Economist rat opisao kao “pozicioni” i zaključio da je došao u “zastoj”. Izjava je razbjesnila Zelenskog, koji je javno rekao da takve ocjene seju paniku među zapadnim partnerima i “olakšavaju posao agresoru”.
Razdor se produbio i zbog nesuglasica oko mobilizacije, pri čemu je general insistirao na potrebi za novim vojnicima, što je bila politički nepopularna mjera. Zelenski ga je smijenio 8. februara 2024., navodeći “potrebu za obnovom rukovodstva” i novu strategiju. Ubrzo nakon toga, Zalužni je imenovan za ambasadora u Ujedinjenom Kraljevstvu, što su mnogi protumačili kao pokušaj Zelenskog da popularnog generala drži podalje od domaće političke scene.
Predsednik u čekanju?
Međutim, “izgnanstvo” u Londonu nije umanjilo njegovu popularnost. Ankete sprovedene tokom 2025. godine dosledno pokazuju da je Zalužni jedina osoba koja bi mogla da pobedi Zelenskog na izborima. Iako se zvanično ne bavi politikom, njegovi javni nastupi postaju sve oštriji. Nedavno je upozorio da bi rat iscrpljivanja mogao potrajati do 2034. godine, čime je poručio da je potrebna dugoročna strategija. Mediji javljaju da se oko njega već okuplja politički tim. Iako ustav zabranjuje održavanje izbora u ratnom stanju, pritisak za “demokratsko resetovanje” je sve jači, a general Zalužni se tiho, ali odlučno pozicionira kao vodeća alternativa.
